Uniek in Nederland: witte wintervacht
1 februari 2010
In de herfst verdwijnt zo goed als alle kleur bij de hermelijn tot een bijna geheel wit beestje overblijft (op de zwarte staartpunt na). Hoe gaat dat in zijn werk?
Hermelijnen verharen in het voorjaar en najaar en bij een groot deel van de dieren zijn de winterharen wit. Het dier ziet er in het wit zo anders uit dan in zijn zomervacht, dat de Engelsen het witte dier een andere naam geven dan de bruine zomerdieren. Witte dieren noemen ze 'ermine', bruine dieren 'stoat'.
Waarom worden hermelijnen in de winter wit? In de eerste plaats om in de sneeuw niet op te vallen als ze op zoek gaan naar prooidieren. En aangezien hermelijnen zelf worden gegeten door roofvogels, uilen, vos en in het buitenland door veelvraat en wolf, is in het sneeuwlandschap een goede schutkleur van belang om te kunnen overleven.
In Nederland ligt er gemiddeld maar een beperkt aantal dagen per jaar sneeuw. Maar deze winter hebben ze er zeker profijt van. Waarschijnlijk is het wit ontstaan tijdens de sneeuwrijke ijstijden. Het proces is sterk verankerd geraakt in de fysiologie van het dier en blijkbaar is de evolutionaire druk op schutkleur nu minder groot dan toen het verkleuren ontstond. Er is dan geen selectie op de in de sneeuwarme winters opvallend witte dieren.
De Natuurkalender (www.natuurkalender.nl) verzamelt eerste waarnemingen van hermelijnen in overgangsvacht en van hermelijnen in compleet winterkleed. Maar ook latere waarnemingen van witte en overgangsdieren zijn welkom, op www.telmee.nl en www.waarneming.nl.
Foto: Rollin Verlinde en Jasja Dekker (exemplaren bruin, overgang en wit van de collectie van Naturalis)
