Pluizen voor het NEM Verspreidingsonderzoek Muizen
Een van de manieren om meer te weten te komen over de muizensoorten die in een gebied voorkomen is het uitpluizen van (kerkuil)braakballen. Op deze manier verzamelt Zodion Zoogdieronderzoek Nederland – met hulp van heel veel vrijwilligers – data over de aanwezigheid van de diverse soorten muizen en spitsmuizen.
De prooiresten in de braakballen geven een uitstekend beeld van wat er aan kleine zoogdieren binnen het jachtgebied van een paartje kerkuilen leeft. Kerkuilen hebben namelijk geen voorkeur voor bepaalde groepen muizen, waardoor alle soorten woel-, spits- en ware muizen worden gegeten en terug te vinden zijn in de braakballen.
Het NEM (Netwerk Ecologische Monitoring) Verspreidingsonderzoek Muizen is gestart in 2002 en verkrijgt data door middel van braakbalanalyse. Kerkuilenwerkgroepen en vrijwilligers verspreid over heel Nederland verzamelen tijdens hun werkzaamheden, zoals het controleren van nestkasten, braakballen van kerkuilen. Deze braakballen sturen ze vervolgens op naar Zodion. Hier worden er partijen van gemaakt, die voorzien van een formulier- en locatienummer, worden opgeslagen in de vriezer voordat ze worden doorgestuurd naar een ‘pluizer’ om te worden geplozen.
Hoe pluis je?
Bij het pluizen gaat het om de schedelresten: de boven- en onderkaken. Aan de hand daarvan kan bepaald worden welke soorten muizen de uil heeft gegeten. Om (nieuwe) pluizers te helpen is er nu een video gemaakt, waarin stapsgewijs wordt uitgelegd hoe het pluizen in zijn werk gaat. Een van de hulpmiddelen hoe je er vervolgens achter kunt komen welke soort het betreft is de interactieve, digitale determinatiesleutel.
Pluismarathon
In het kader van het Jaar van de woelmuis organiseerde Zodion in 2025 een ‘recordpoging woelmuizen pluizen’. Vele pluizers gingen aan de slag en hebben toen met zijn allen ruim 102.253 prooien geplozen. Op 16 december 2025 werd de Gouden Braakbal-trofee uitgereikt aan de beste pluizer van het jaar: Jan Alewijn Dijkhuizen.
Ook in 2026 pluist Jan Alewijn samen met vele anderen gewoon door want zoals hij aangeeft is het ‘de leukste vorm van burgerwetenschap’. Wil je een keer met hen mee pluizen dan kan dat. Op zaterdag 31 oktober organiseert de KNNV Zoogdierwerkgroep samen met het Zuid-Hollands Landschap een braakbalpluismarathon. Van 08.00 uur ’s morgens tot ’s avonds 20.00 uur, dus 12 uur lang, gaan zij in bezoekerscentrum Tenellaplas braakballen van kerkuilen pluizen.
Meedoen aan NEM Muizen
Aanmelden voor het NEM Verspreidingsonderzoek Muizen kan via het aanmeldformulier. Ook horen we het graag als je actief bent als kerkuilvrijwilliger en braakballen zou willen aanleveren. Stuur ons een mail aan vrijwilliger@zodion.nl en we leggen uit hoe dit in zijn werk gaat.
Tekst: Neeltje Huizenga
Foto's: Eveline van der Jagt, Albert Roodink